Men had toen een langer linkerbeen

Ik ben geen kunsthistoricus, maar heb me altijd verwonderd over de kunst in de Oudheid. In dit blog heb ik me al een aantal keer bezig gehouden met kunst uit de Oudheid, maar altijd vanuit het perspectief van een boodschap, zoals het standbeeld van Augustus van de Prima Porta en de Standaard van Ur. Vandaag ga ik het hebben om kunst om de kunst en ik heb het over één van de bekendste kunstwerken uit de hele Oudheid, de kouros uit het Metropolitan Museum in New York. Vermoedelijk de meest houterige man die je ooit zult zien, maar daarmee niet minder interessant.

foto: The Metropolitan Museum of Art

Kouros betekent "jongeman" en dit is wat we zien, een redelijk gespierde jongeman met lang haar. De kouros was meer een type standbeeld (met heel veel voorbeelden) dan een specifiek beeld. Ik had makkelijk een andere kunnen kiezen.

foto:  The Metropolitan Museum of Art 

Opmerkelijk in dit type standbeelden is de symmetrie met één kleine uitzondering. Kouros-standbeelden hebben hun linkervoet een stukje vooruit staan. Verder is het standbeeld volledig symmetrisch. Het gezicht is symmetrisch, de torso, de houding van de armen is aan beide kanten identiek. Dit zorgt voor een probleem, want daarmee kunnen de benen niet even lang zijn. Een zij-aanzicht van de kouros laat namelijk zien dat het linkerbeen langer is dan het rechterbeen en dit komt bij de meeste kouroi voor.

Met blote voeten

Op een binnenplaats van de villa van zijn vrouw Livia stond een standbeeld van ruim 2 meter hoog van de Romeinse keizer Augustus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.). De keizer (van 1,75 m in werkelijkheid, volgens Suetonius) staat gekleed in een militaire uitrusting en richt zich tot de aanschouwer van het beeld.

bron: Wikipedia

Het is gebruikelijk dat in de Oudheid heersers met jonge, geïdealiseerde gezichten en lichamen werden uitgebeeld en dit beeld is hierin geen uitzondering. Wat doorgaans de meeste aandacht krijgt in dit beeld, is de borstplaat en wat daar op staat. Die krijgen vandaag geen aandacht. Vandaag gaat het over de voeten.


Opvallend aan de voeten is dat ze bloot zijn. De keizer loopt op blote voeten. Dit is extra opvallend omdat hij een borstplaat draagt en in zijn linkerhand een speer moet hebben gezeten. De keizer liet zichzelf afbeelden als generaal. Afgezien van het feit dat Augustus zelf zijn veldslagen niet vocht, maar dit overliet aan Marcus Vipsanius Agrippa (63 v.Chr. - 12 n.Chr.), waar zijn de sandalen? Een veldslag met blote voeten is onpraktisch, maar toch had de belangrijkste man in het Romeinse rijk geen schoenen aan.


Algemeen wordt aangenomen dat het feit dat Augustus geen schoenen aan heeft een verwijzing is naar het feit dat dit geen gewone man was. Gewone mannen hebben er last van als ze met blote voeten op een steentje trappen, laat staan op een pijlpunt op het slagveld. Deze Augustus niet. De logische conclusie zou zijn om aan te nemen dat Augustus hier als een god werd afgebeeld op een vergelijkbare manier als de koning op het Narmerpalet. Aan de andere kant, waarom dan wapens dragen? Eén van die verborgen vragen waar geen antwoord op lijkt te zijn.