De keizer die van zijn moeder op de bank moest slapen

Afgelopen zomer kwam hij al een keer aan bod, de filosoof-keizer Marcus Aurelius (121 - 180 n.Chr.) en zijn relativering van het keizerlijke ambt. Als aanhanger van het stoïcisme had hij nog wel een aantal andere a-typische eigenaardigheden in zijn arsenaal. Marcus Aurelius is de geschiedenis in gegaan als een hele gematigde heerser die geen speciale aandacht toonde voor luxe en extravagantie (waar zijn broer en medekeizer Lucius Verus (130 - 169 n.Chr.) weer wel een handje van schijnt te hebben gehad). In de Historia Augusta, een biografisch werk van vermoedelijk zes verschillende auteurs komt de liefhebberij van het ruwe leven die bij de keizer uit zijn filosofische opvattingen voortkwam, naar voren (Marcus Aurelius 2.6): 

Toen hij twaalf jaar oud was, nam hij de kleding van een filosoof aan en iets later ook de hardheid, waarmee hij zijn studie deed, gekleed in een Griekse mantel en slapend op de grond. Op aandringen van zijn moeder ging hij met tegenzin akkoord om te slapen op een bank waar huiden overheen gedrapeerd waren.

Het blijkt toch opmerkelijk hoe verschillend heersers zijn waar het aankomt op luxe en hardheid.  En toch wel opmerkelijk dat je als keizer toch naar je moeder moet luisteren.

Boekentip voor vandaag:
G.W. Adams, Marcus Aurelius in the Historia Augusta and beyond

Spinnenwebben en getemde bijen

Rome heeft een aantal keizers gekend die als gek de geschiedenisboeken in zijn gegaan. Caligula (12 - 41 n.Chr.) is hier al een aantal keer aan bod gekomen, maar hij is zeker niet de enige. De raarste reputatie had misschien zelfs een wat minder bekende keizer, Elagabalus (203/204 - 222 n.Chr.), die ook niet erg oud geworden is. Deze keizer zal nog vaker aan bod komen.

Elagabalus was een Syrische priester die door het leger tot keizer werd uitgeroepen na een korte periode met twee keizers tegelijk. Waar hij zich door onderscheidde was een tweetal dingen: ten eerste was hij het die zijn god uit Syrië probeerde te vestigen als oppergod van de Romeinen. Dit komt later in dit blog nog aan bod, met name in relatie tot de munten die hij liet slaan. Ten tweede stond hij bekend als bijzonder extravagant. De anonieme auteur van de Historia Augusta (vermoedelijk vierde eeuw n.Chr.) besteedt de helft van zijn biografie van de keizer aan wat hem zo vreemd maakte. Zo had hij een merkwaardig gevoel voor humor (Elagabalus 26.6-8):

Hij haalde ook grappen uit met zijn slaven. Hij beval hen zelfs om hem duizend pond spinnenwebben [ruim 300 kg] te brengen en bood hen een prijs aan; en hij verzamelde, zo zegt men, tienduizend pond en merkte op dat men zich kon realiseren hoe groot de stad Rome was. Hij stuurde zijn parasieten potten met kikkers, schorpioenen, slangen en andere van dat soort reptielen als hun jaarlijkse toelage aan levensmiddelen en hij stopte gigantische hoeveelheden vliegen in zo'n pot en noemde hen getemde bijen.