Uitsloven voor de dames

Veel Griekse schrijvers waren van verschillende markten thuis. Aristoteles (384 - 322 v.Chr) schreef werken over allerhande onderwerpen, variërend van logica tot planten en van ademhaling tot ethiek. Xenophon (±430 - 355 v.Chr.) is een ander voorbeeld. Hij is bekend geworden (en hier al aan bod gekomen) als historicus, maar hij schreef ook politieke teksten en een serie interessante werken die een cavalerie-commandant moeten helpen het hoogste te bereiken. 


In een opvallend modern klinkend stuk over het houden van paarden legt hij uit hoe je een goed paard herkent op de markt, hoe je hem moet trainen en hoe je hem moet verzorgen. Vervolgens geeft hij praktische tips over hoe je een paard met gevoel voor show kunt krijgen (Ruiterkunst 10:4-5 (pagina 347 PDF)): 

Een bewijs dat hij[een paard] het leuk vindt is dat hij wanneer hij zich wil uitsloven tegenover andere paarden, met name tegenover merries, zijn nek zo hoog mogelijk houdt en zijn hoofd buigt, waardoor er sterk uit ziet. Hij tilt zijn benen vrij op vanaf de grond en werpt zijn staart omhoog. Wanneer je hem daarom zo ver krijgt de houding aan te nemen, die hij op natuurlijke wijze aanneemt als hij het meest verlangt zijn schoonheid tentoon te spreiden, dan zul je ervoor zorgen dat het eruit ziet alsof hij plezier heeft aan bereden worden en geef je hem een edel, krachtig en aantrekkelijk uiterlijk.

Paarden zijn net mensen...

Held met vier benen

In mijn allereerste blogpost kwam de relatie van de Romeinse keizer Caligula (regerend van 37 tot 41 n. Chr.) met zijn paard Incitatus aan bod. Vandaag bespreek ik de relatie van een man met een minder bizarre reputatie en zijn paard. Alexander de Grote (356 - 323 v.Chr.) had namelijk ook een paard en daar was hij bijzonder aan gehecht. Op een beroemd mosaiek dat gevonden is in Pompeii is Alexander te zien met zijn paard.

Bron: Wikipedia

Zijn paard had de weinig vleiende naam Bucephalus ("Ossenkop") en volgens de Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr) was het een bijzondere match. Bucephalus bleek moeilijk te beheersen toen deze aan koning Philippus II (382 - 336 v.Chr.), de vader van Alexander werd verkocht. Alexander zag wel gelijk de klasse van het paard, als het maar goed behandeld zou worden (Alexander 6.2.):

Toen was Philippus verdrietig en beval het paard weg te leiden, in de veronderstelling dat het wild en ongetemd was; maar Alexander, die vlakbij was, zei "Wat een paard raken zij kwijt omdat ze het door hun gebrek aan kwaliteiten en moed niet kunnen beheersen!"

Alexander kreeg van zijn vader de kans te proberen het paard onder controle te krijgen en slaagde daarin. De prestatie was van dermate grote klasse dat Philippus helemaal onder de indruk was en Plutarchus hem de volgende woorden in de mond legt (Alexander 6.5.):

"Mijn zoon, zoek een rijk dat jou waardig is. Macedonië [waar Alexander vandaan kwam] heeft niet de ruimte voor jou."

Alexander is er later op uit getrokken met Bucephalus en zijn leger en bleek inderdaad een veel groter rijk te kunnen veroveren (hij is niet voor niets De Grote geworden). Tijdens één van de veldslagen waarin Bucephalus gevangen werd genomen, bleek hoe belangrijk hij was voor Alexander. Volgens Plutarchus was Alexander bereid heel ver te gaan om zijn paard terug te krijgen (Alexander 44.3.):

Alexander was buiten zinnen van woede en stuurde een bode met het dreigement hen allen aan het zwaard te rijgen, samen met hun vrouwen en kinderen als ze hem zijn paard niet zouden teruggeven. Maar toen ze aankwamen met zijn paard en hem ook hun steden gaf, behandelde hij hen allemaal vriendelijk en gaf losgeld voor zijn paard aan hen die het hadden gevangengenomen.

Uiteindelijk sterft zelfs het meest geliefde paard en Alexander was dan ook ontroostbaar. Als laatste eer besloot Alexander één van zijn zelf gestichte steden géén Alexandria te noemen (Alexander 61.1.):

Na de slag met Porus [een volk in Punjab, India] stierf Bucephalus - niet meteen, maar enige tijd erna - volgens sommige schrijvers door de wonden waarvoor hij behandeld werd, maar volgens Onesicritus [Alexander's admiraal] was door ouderdom versleten geraakt. Hij was dertig jaar oud toen hij stierf. Zijn dood deed Alexander verschrikkelijk veel verdriet. Hij voelde dat hij niets minder dan een kameraad en een vriend had verloren; hij bouwde een stad aan de oevers van de Hydaspes [de huidige Jhelam, een zijrivier van de Indus] in zijn herinnering en noemde die Bucephalia.