Au!

We hebben eerder gezien hoe keizer Valentinianus I (321 - 375 n.Chr.) zichzelf in een woede-aanval doodbrieste. Dat soort dingen gebeurt soms. We hebben ook gezien dat niet alle grote veldheren uit de Oudheid altijd even vrij van nare ziektes waren. Eén van de grootste, Lucius Cornelius Sulla  (±138 - 68 v.Chr.) combineerde beide eigenaardigheden. Volgens de Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr.) leverde dit een nogal onaangenaam schouwspel op. Plutarchus vertelt wat er gebeurde toen iedereen in Rome door begon te krijgen dat Sulla zeer binnenkort zou komen te overlijden en dit zorgde ervoor dat mensen daar wat mee deden (Sulla 37.3-4):

En één dag voor hij stierf, toen hij hoorde dat de magistraat daar [in Dicaearchia, vlakbij Napels], Granius, weigerde een schuld aan de schatkist terug te betalen omdat hij verwachtte dat hij [Sulla] snel zou sterven, riep hij hem bij zich in zijn kamer. stationeerde zijn slaven om hem heen en beval hen hem te wurgen; maar met de druk die hij op zijn stem en lichaam zetten, scheurde hij zijn abces en verloor een grote hoeveelheid bloed. Hierdoor verliet zijn kracht hem en na een verschrikkelijke nacht stierf hij, twee kinderen bij zijn Metella achterlatend.

Au! Gewoon au!

De zwerende generaal, de vrouwen en het ongedierte

Eerder kwam de fysieke conditie van keizer Augustus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.) aan bod. Achter de grote staatsman en meesterdelegeerder (vraag maar aan Gaius Cilnius Maecenas (70 - 8 v.Chr.) en Marcus Vipsanius Agrippa (63 - 12 v.Chr.)) schuilde een man met veel fysieke ongemakken. Een andere grote man uit de Romeinse geschiedenis komt er niet veel beter vanaf. We hebben het al vaak gehad over Lucius Cornelius Sulla (±138 - 68 v.Chr.), in zijn hoedanigheid van generaal of politicus, maar ook deze grote man had wat fysieke problemen.

Sulla had grote fysieke problemen, als we de biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr.) moeten geloven - en dat komt ons hier goed uit. In zijn biografie van de politicus beschrijft Plutarchus dat het niet altijd even goed ging met Rome's eerste dictator voor onbepaalde tijd (gebruikelijk werd een dictator voor een periode van zes maanden aangesteld). Sulla had thuis een vrouw zitten, vertelt Plutarchus, maar dat zorgde er niet voor dat hij zich niet bezig hield met andere vrouwen. Hij vertelt verder (Sulla 36.2-3):

Door deze levenswijze verergerde hij een ziekte die in het begin onbelangrijk was en gedurende lange tijd had hij niet eens in de gaten dat er zweren op zijn darmen zaten. Deze ziekte beschadigde zijn hele vlees ook en zette het om in wormen, zodat, ook al had hij velen in dienst om hen dag en nacht te verwijderen, datgene dat ze van hem afnamen was niets vergeleken met datgene dat er bij kwam bij hem. Zijn kleding, wastafels en voedsel waren geïnfecteerd met de stroom van bederf, zo gewelddadig was datgene dat zijn lichaam afstootte. Om die reden dompelde hij zichzelf vele keren per dag onder in water om zichzelf te reinigen en te schuren. Maar dit maakte niets uit, want de verandering haalde hem snel weer in en de zwerm van ongedierte tartte elke zuivering.

...En toch wilden de vrouwen bij hem in de buurt komen.

Boekentip voor vandaag:
Plutarchus, Biografieën IV

De schurfterige eeltplekken van de keizer

Misschien wel de grootste politicus aller tijde, was de Romeinse keizer Augustus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.). Augustus was een meester in propaganda en liet zich ook tot in zijn oude dag als jonge man weergeven op portretten en standbeelden. In werkelijkheid mag het een wonder heten dat de keizer zo oud is geworden, want hij stond niet bekend om zijn smetteloze gestel. Hij zou zelfs zijn belangrijkste zeeslag bij Actium (31 v.Chr.) hebben gemist omdat hij zeeziek was.

De Romeinse biograaf Suetonius (69/70 - 140 n.Chr.) besteedt ook aandacht aan het gestel van de keizer. Hij zou een klein mannetje zijn geweest en een gebit als een fietsenrek hebben. Vervolgens vertelt hij over de huid van deze grote staatsman (Augustus 80):

Zijn lichaam zat vol vlakken, naar men verteld. Zijn borst en buik waren bezaaid met moedervlekken, die in vorm, schikking en aantal overeenkwamen met de sterren van de Ursa Maior [het sterrenstelsel Grote Beer]. Maar ook had hij nogal wat schurftige eeltplekken, die waren ontstaan door huiduitslag doordat hij zichzelf voortdurend hard afkrabde met de stigil [een ijzeren voorwerp om mee te krabben].

Suetonius blijft doorratelen over de zwakte van Augustus. Over een zwakke rechterwijsvinger, steentjes in zijn blaas, abcessen in zijn lever, kortademigheid en noem maar op. Dit is een kant van de keizer die niet zo bekend is en dat maakt hem misschien wel nog interessanter.