De held verstoort de verkiezingen

Ruim een jaar geleden besprak ik een passage uit het werk van de Romeinse historicus Marcus Velleius Paterculus (±19 v.Chr - na 31 n.Chr.) die zich druk maakte over het feit dat dat een volkstribuun Cicero verbande omdat hij nit eens meer iemand zonder eerlijk proces mocht omleggen. Vandaag komen we bij een andere constitutionele opmerking van dezelfde historicus. Hij vertelt over de consul Gaius Sentius Saturninus (±60 v.Chr. - 12/14 n.Chr.) die bij afwezigheid van de keizer de opdracht kreeg om verkiezingen voor een aantal posities te runnen. Eén van de gegadigden voor de positie van praetor was Marcus Egnatius Rufus en Sentius was geen voorstander van diens kandidatuur. Velleius Paterculus vertelt (Romeinse Geschiedenis II.92.2-5):

[...] maar heel speciaal [naast een aantal andere goede dingen] vervulde hij [Sentius] de rol van consul bij het houden van verkiezingen. Want kandidaten voor de rol van praetor die hij ondermaats vond, verbood hij mee te dingen en als ze volhielden dat ze tóch doorgingen, dreigde hij met consulaire sancties als ze naar de Campus Martius [het Marsveld, de plek waar de verkiezingen werden gehouden] kwamen, en hij keerde zich ook tegen Egnatius. Deze was toen op het hoogtepunt van zijn populariteit en koesterde de hoop dat hij na zijn periode als praetor aansluitend het consulaat zou krijgen, zoals hij ook van aedile meteen praetor was geworden. Sentius verbood hem mee te dingen, maar slaagde er niet in dit door te zetten, waarna hij zwoer: al werd Egnatius met de steun van het volk tot consul verkozen, toch zou hij de man niet formeel benoemd verklaren. Dit was een actie die naar mijn mening de vergelijking aankan met ieder glansrijk optreden van consuls van vroeger. Maar ja, van nature prijzen wij liever wat we horen van anderen, dan wat we zelf zien en bekijken we het heden met scheve ogen en het verleden met blinde bewondering, want het ene overweldigt ons, geloven we, en van het andere kunnen we juist leren.

Een actie waar we een les uit kunnen trekken, dus. Het is opvallend om te zien dat Velleius Paterculus ook hier duidelijk is dat het niet om de constitutionele structuur gaat, maar om de poppetjes. Een heel ander idee van verkiezingen dan we tegenwoordig zeggen te hebben.

Boekentip voor vandaag:
Velleius Paterculus, Van Troje tot Tiberius

Stemmen kopen

Eergisteren besprak ik deze bron al met betrekking tot Lucius Cornelius Sulla (±138 - 68 v.Chr.) die zichzelf naar de top van de Romeinse Republiek had gewerkt vanuit een relatief gewone sociale positie (met de nadruk op "relatief". Sulla was geen krantenjongen en niet alleen omdat kranten in die tijd niet bestonden.). Vandaag doen we hem nog een keer, bij hoge uitzondering.

Vandaag is namelijk de dag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen en deze hebben aardig wat weg van de Romeinse. Een klein aantal kandidaten voor de positie in kwestie gooit met modder naar de concurrent en besteden grote sommen geld aan campagnes van een dubieus karakter. Zo had ook Sulla zijn verhaaltjes. De Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr.) vertelt over een cynische opmerking van Caesar (niet dé Caesar, die toen 7 jaar was, maar misschien zijn vader) over de manier waarop Sulla aan zijn positie van praetor (één van de hoogste ambten in de Romeinse Republiek) kwam (Sulla 5:2): 

[...] Want het volgende jaar bemachtigde hij de positie van praetor , deels omdat hij het gewone volk goed gezind was en deels omdat hij geld gebruikte om hun steun te bemachtigen. En zo gebeurde het dat hij, toen hij praetor was, boos was op Caesar en hem zei dat hij zijn eigen macht zou gebruiken tegen hem, Caesar lachte en zei: "Je hebt gelijk dat je het ambt het jouwe beschouwt, want je hebt het gekocht."

Villeine verkiezingsretoriek die je de afgelopen dagen vaak genoeg moet hebben gehoord.