De moord die ons de Gulden Middenweg gaf

Een paar maanden geleden was er een rechtzaak tussen Apple en Samsung waar Apple beweerde dat Samsung uitvindingen gejat had van Apple in de ontwikkeling van hun Android-telefoons. Apple won en Samsung moest een miljard betalen aan haar concurrent. Dit was vermoedelijk de moeite allemaal wel waard, want het waren goeie ideeën die Samsung gestolen had, maar de prijs was wel groot.

In de antieke geschiedenis mythologie zijn ook gevallen van kwesties rond uitvindingen, die vaak minder humaan werden opgelost. Eerder hebben we gezien dat de uitvinder van een ziekelijk moordwapen zijn vondst mocht testen. Vandaag hebben we het over Daedalus, de beroemde uitvinder die vleugels maakte voor zijn zoon Icarus, met rampzalige gevolgen. Daedalus was verbannen naar Kreta en bedacht iets om te kunnen ontsnappen.

De vraag is dan: waarom was hij verbannen? Het antwoord is dat Daedalus als uitvinder zijn vaardigheden van de godin Athena gekregen had en toch iemand tegenkwam die hem voor was met een uitvinding. De Romeinse schrijver en bibliothekaris Gaius Iulius Hyginus (1e eeuw v.Chr.) beschrijft in zijn bloemlezing van allerlei fabels en verhalen uit het verleden wat Daedalus vervolgens deed (Fabulae 39):

Daedalus, de zoon van Eupalamus, waarvan gezegd wordt dat hij de kunst van het vakmanschap van Athena had ontvangen, gooide Perdix, zoon van zijn zus, van het dak naar beneden, omdat hij jaloers was om diens vaardigheden, omdat hij als eerste de zaag had uitgevonden. Voor deze misdaad werd hij van Athene verbannen naar Kreta, naar koning Minos.

Op Kreta bouwde Daedalus het labyrint van de Minotaurus. Deze werd later gedood door de Atheense held Theseus, die hulp kreeg van prinses Ariadne. Om te ontkomen maakte hij grote vleugels voor zijn zoon gaf ons de frase "de gulden middenweg nemen" (want Icarus mocht niet te laag vliegen, want dan werden zijn vleugels nat en zwaar, maar ook niet te hoog, want dan zou de was die zijn vleugels bij elkaar hield, smelten door de zon). Daedalus' verblijf op Kreta heeft dus zoveel opgeleverd dat men zich bijna afvrage of de moord op Perdix hiermee een goede zaak is geweest.

Een speer en vrouwenprulletjes

Achilles was één van de hoofdpersonen van misschien wel het bekendste (mythologische) verhaal uit de Oudheid, de Illias, het boek dat toegeschreven is aan Homerus over de strijd tegen Troje. Hij was de zoon van een godin en was onsterfelijk wat betreft zijn hele lichaam, behalve zijn hiel, want daar hield zijn moeder hem vast toen ze hem in het water van de onsterfelijkheid hield. Dit manco werd hem uiteindelijk fataal, maar niet voordat de Grieken Troje onder de voet hadden gelopen.

Opmerkelijk in de aanloop naar de oorlog tegen Troje was dat Achilles eigenlijk helemaal geen trek had in deze oorlog. Volgens de Romeinse Mythograaf Hyginus (2e eeuw m.Chr.) was daar een slinkse truc van de man die we mede kennen omdat ze een type computervirus naar zijn meesterwerk hebben genoemd, Odysseus voor nodig (Fabulae 96):

Toen Thetis [Achilles' moeder] de afstammeling van Nereus erachter kwam dat Achilles, de zoon die ze had gedragen voor Peleus[zijn vader dus], zou sterven als hij Troje zou gaan aanvallen, stuurde zij hem naar het eiland Scyros, en vertrouwde hem toe aan koning Lycomedes. Hij hield hem bij zijn maagdelijke dochters in vrouwenkleding en onder een valse naam. De meisjes noemden hem Pyrrha, omdat hij rossig haar had en in het Grieks wordt iemand met rood haar Pyrrhos genoemd. Toen de Grieken erachter kwamen dat hij [Achilles] daar verborgen was, stuurden zij gezanten naar koning Lycomedes om te smeken hem te sturen om de afstammelingen van Danaë te helpen. De koning ontkende dat hij er was, maar gaf toestemming het paleis te doorzoeken. Toen ze niet konden uitvinden welke hij was, stopte Odysseus vrouwenprulletjes in het voorhof van het paleis en daarbij een schild en een speer. Hij verzocht de trompetter plotseling op zijn trompet te blazen en riep op tot het lawaai maken met wapens en het gillen. Achilles, die dacht dat de vijand er was, trok zijn vrouwenkleren uit en greep schild en speer. Op die manier werd hij herkend en beloofde hij de inwoners van Argos zijn hulp en die van zijn soldaten, de Myrmidonen.

Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, zeggen we maar.