Wáár moet ik op gaan zitten, pa?!

Soms spelen de goden rare spelletjes met je en stellen ze merkwaardige eisen. Vaak hadden die eisen de geboorte van een bijzonder persoon of de stichting van een stad tot gevolg. Zo ook bij Romulus, de stichter en eerste koning van Rome. Het verhaal van Romulus en zijn broer die door een wolvin werden gezoogd is min of meer canoniek, dus daar ga ik nu niet op in, maar er zijn ook andere theorieën om de opkomst van Romulus te verklaren.

De Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr) noemt in zijn biografie van Romulus een aantal van diens oorsprong-verhalen. De merkwaardigste betreft een eis die Tarchetius, de koning van Alba Longa, kreeg van het orakel van Thetys (Romulus 2:3-4):

[...] en nog weer anderen [Plutarchus vertelt verschillende verhalen] vertellen wat betreft zijn afkomst iets volkomen fabuleus. Bijvoorbeeld, ze zeggen dat Tharchetius, de koning van de Albanen, die uiterst wreed en wetteloos was, werd bezocht door een vreemde geestverschijning in zijn huis, namelijk een penis die uit de grond opkwam en daar vele dagen bleef. Nu was er een Orakel van Thetys in Toscane en daar kwam een antwoord vandaan dat naar Tarchetius werd gebracht. een maagd moest gemeenschap hebben met deze geestverschijning en zij moest een zoon baren die zeer beroemd zou zijn om zijn moed en zeer veel geluk en grote kracht zou hebben. Tarchetius vertelde vervolgens deze profetie aan een van zijn dochters en verzocht haar om gemeenschap te hebben met de geestverschijning.

Het moet weinig verrassend zijn dat deze jongedame niet stond te springen om seks te hebben met een penis die uit de grond kwam opzetten, dus liet ze een dienstmaagd dat doen. Daar was Tarchetius weer niet enthousiast om. Lang verhaal kort: dit werd dus Romulus, de stichter van het machtigste rijk uit de Europese geschiedenis.

Boekentip voor vandaag:
Erich S. Gruen, Culture and National Identity in Republican Rome (met name hoofdstuk 1)
Plutarchus, Lives of Romulus, Lycurgus [...]

Vrouwen confisqueren

De stad Rome, met al haar grootsheid is ook klein begonnen. De Romeinse geschiedschrijver Gaius Suetonius Tranquillus (69/70 - 140 n.Chr.) schrijft over keizer Augustus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.) dat hij een stad van baksteen had aangetroffen en een stad van marmer achterliet bij zijn dood (Augustus 28.3). Dit roept de vraag op wie de stad van bakstenen heeft gesticht. De stichter van Rome moet Romulus geweest zijn. Zijn bestaan en zijn leven zijn niet onomstreden  maar algemeen wordt hij genoemd als de stichter van de stad en eerste van een zevental koningen in de Romeinse Koningstijd (±750 - 509 v.Chr.).

Romulus kreeg het voor elkaar een stad te stichten en een behoorlijke bevolking bij elkaar te krijgen. Er was alleen een probleem: vrijwel alle bewoners van het vroege Rome waren mannen en dat is geen vruchtbare situatie voor een stad die lang wil blijven bestaan. Letterlijk. Om die reden moest Romulus wat bedenken en dat deed hij. De Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr.) vertelt dat daarvoor Sabijnse vrouwen werden geroofd. Het geraffineerde plan van Romulus ging als volgt (Romulus 14.3-5):

Als eerste werd door hem een boodschap naar het buitenland verspreid dat hij een ondergronds altaar van een bepaalde god had ontdekt. [...] Nu dit altaar was ontdekt vaardigde Romulus er bij proclamatie een geweldig offer op uit en een spektakel open voor alle mensen. En er kwamen veel mensen op af, terwijl hij zelf vooraan zat, tussen zijn belangrijkste mensen, gekleed in purper [koninklijke en keizerlijke kleur voor de Romeinen]. Het signaal dat de tijd voor de aanval was aangebroken zou zijn dat hij zou opstaan, zijn mantel zou vouwen en weer om zich heen zou werpen. Gewapend met zwaarden hielden veel van zijn volgelingen hun ogen op hem gefixeerd en toen het signaal gegeven werd, haalden zij hun zwaard tevoorscheid en gristen gillend de dochters van de Sabijnen weg, maar stonden de mannen toe en spoorden hen aan te ontsnappen.

En voilà, er waren Romeinse vrouwen. Later speelden zij nog een belangrijke rol in een politieke kwestie door niet toe te staan dan hun nieuwe echtgenoten (want ze bleven in Rome) zouden strijden tegen hun vaders en broers. Dat kon destijds zo gewoon.