De circuskeizer

Bron: Search Best Cartoons

Vorige week kwam de periode in de politieke carrière van de latere keizer Galba (3 v.Chr - 69 n.Chr.) aan bod. Het ging over een manier van executeren van een moordenaar die Galba uitvoerde. Vandaag kijken we naar een wat luchtigere kant van de later keizer, namelijk zijn organisatie van entertainment toen hij praetor was onder keizer Nero (37 - 68 n.Chr.). Volgens de Romeinse biograaf Gaius Suetonius Tranquillus (69/70 - 140 n.Chr.) organiseerde hij het Floralia-festival ter ere van de godin Flora. Hierin voerde hij een innovatie door die misschien wel kan wedijveren met de eerder genoemde groots opgezette zeeslag die keizer Augustus (63 v.Chr. - 14 n.Chr.) ooit aan zijn volk voorschotelde (Galba 6):

Als praetor bood hij bij de viering van de Floralia een nieuw schouwspel: koorddansende olifanten.

Dat tot zover, maar Suetonius vertelt ook hoe dit in zijn werk ging (Nero 11.2):

Een bekende Romeinse ridder daalde, gezeten op een olifant op een koord naar beneden.

Dierenuitbuiting en algemene idiotie ten spijt, Galba wist wel hoe je spektakel kon brengen!

Boekentip voor vandaag:

Suetonius, Keizers van Rome

Strikt genomen niet

Er wordt wel eens gezegd dat bij de Romeinse elite bij seks en bij executies geslacht en leeftijd niet uitmaakten. Hoeveel van de verhalen waar zijn, dat is niet duidelijk, maar het zorgt voor een mooie stroom aan anekdotes die voorlopig nog niet opgedroogd is. Ook zijn er verhalen over incestueuze relaties in de keizerlijke familie. De bekendste van deze relaties is die tussen keizer Caligula (12 - 41 n.Chr.) en zijn zus Julia Drusilla (16 - 28 n.Chr.), maar vandaag gaat het over Nero (37 - 68 n.Chr.) en zijn relatie tot zijn moeder, Agrippina de Jongere (15 - 59 n.Chr.).

Volgens de geruchten had Nero een oogje op zijn eigen moeder. Net als bij Caligula en zijn zusje zijn er geen bewijzen te vinden, maar dit soort verhalen zijn wel de geschiedenis in gegaan. De Romeinse geschiedschrijver Lucius Cassius Dio (±155 - na 229 n.Chr.) beschrijft wat hij ervan mee gekregen heeft, of beter, wat hoe Nero ermee omging (Romeinse Geschiedenis LXI.11.4):

Of dit [dat Agrippina haar zoon zou verleiden] echt gebeurd is of dat het was bedacht om bij hun karakter te passen, dat weet ik niet zeker, maar ik zal datgene dat door iedereen als waar is geaccepteerd, als feit presenteren, dat Nero een maîtresse had die op Agrippina leek en waar hij omwille van die overeenkomst bijzonder dol op was en dat hij, als hij met het meisje flikflooide of haar charmes aan anderen liet zien, dan deed hij alsof hij gemeenschap had met zijn moeder.

Strikt genomen deed hij dus niks verkeerd, maar dit is toch wel een beetje fout...

Boekentip voor vandaag:
Cassius Dio, Roman History

De keizer ís niet dood!

De Romeinse keizer Nero (37 - 68 n.Chr.) stierf. Hij ging door, kassie wijle, hij ging eraan. Dat gebeurde in 68 n.Chr. Ik moet toegeven dat dit niet het beste begin van een blogpost is dat ik ooit geplaatst heb, maar het moet even zo, want anders komt de boodschap niet over. Nero is dood.

Deze boodschap was voor sommigen een feest waarvoor de eerder kort besproken vrijheidsmuts uit de mottenballen gehaald kon worden. Anderen konden de dood van Nero niet echt een plaats geven. De Romeinse biograaf Gaius Suetonius Tranquillus (68/69 - 140 n.Chr.) tekent op wat ermee gedaan werd (Nero 57.1):

Er waren er echter sommigen die zijn tombe lange tijd decoreerden met lente- en zomerbloemen en dan weer standbeelden van hem in jongenstoga op het spreekgestoelte plaatsen, dan weer edicten van hem publiceerden, alsof hij nog steeds in leven was en spoedig zou terugkeren en zijn vijanden zou vernietigen.

Nero was écht dood!

Boekentip voor vandaag:
Suetonius, Keizers van Rome 

Nero speelde geen viool

Eén van de bekende verhalen uit de Oudheid gaat over keizer Nero (37 - 68 n.Chr.). Tijdens zijn regeerperiode was er een grote brand in Rome waarna Nero een groot bouwproject in gang zette. Mede om die reden wordt hem verweten dat hij iets te maken zou hebben gehad met de brand. Sterker nog, het verhaal gaat dat Nero zou hebben zitten toekijken hoe half Rome in vlammen opging terwijl hij op zijn viool speelde.

Dit verhaal past prima binnen de reputatie die Nero tegenwoordig heeft en heeft daar vermoedelijk zelf een grotere rol in gespeeld dan wat dan ook, maar we krijgen van de Romeinse geschiedschrijver Publius Cornelius Tacitus (56 - 117 n.Chr.) een ander verhaal. Hij is stellig in zijn opmerking dat Nero geen viool heeft zitten spelen (Annalen 15.39):

Op dit moment was Nero in Antium [zo'n 50 km ten Zuidoosten van Rome] en hij keerde niet terug voor het vuur zijn huis, dat hij gebouwd had om het paleis met de tuin van Maecenas te verbinden, naderde. Het kon echter niet tegengehouden worden om het paleis, het huis en alles eromheen te vernietigen. Om de bevolking die dakloos was geworden, te helpen, opende hij het Marsveld en de openbare gebouwen van Agrippa aan hen, en zelfs zijn eigen tuinen, en richtte tijdelijke gebouwen op om de berooide massa te ontvangen. Voedsel werd aangevoerd vanuit Ostia [de haven van Rome] en de nabijgelegen steden en de prijs van koren werd teruggebracht tot drie sestertiën per partij. Deze daden zorgden voor weinig effecten, ook al waren ze populair, omdat er een gerucht rondging dat de keizer op het moment dat de stad in brand stond, optrad op een privé-podium en de vernietiging van Troje bezong, waarmee hij de huidige ongelukkigheden vergeleek met de verschrikkingen uit de Oudheid.

Het was een gerucht. Tacitus beschrijft wat Nero allemaal gedaan zou hebben en dit strookt niet met de ongeïnteresseerde houding die hem ook wordt toegeschreven. Wat er waar is, dat is een tweede, maar het is vermoedelijk niet allebei zo.

De scheids helpt de groten

Eerder deze week werd op het EK voetbal Oekraïne een zuiver doelpunt tegen Engeland ontzegd omdat beoordeeld was dat de bal niet over de lijn was. Boze tongen beweren in een dergelijke situatie vaak opzet van de arbitrage. De grote voetballanden worden bevoordeeld. Dergelijke opmerkingen doen me denken aan de Olympische Spelen. Niet die van Londen, maar die van Olympia, van 67 n.Chr. Daar werd namelijk wel een grote bevoordeeld en wel tijdens een aantal onderdelen. De bekendste deelnemer van dit evenement was namelijk niemand minder dan de heersende Romeinse keizer Nero (37-68). 


Volgens de biograaf Gaius Suetonius Tranquillus (69/70 - 140 n.Chr.) haalde de keizer allerlei fratsen uit om Olympisch kampioen te worden. Zo werden onderdelen toegevoegd aan de spelen en bereikte hij op merkwaardige wijze de titel. Tenminste, hij werd uitgeroepen als winnaar (Nero 24):

Altijd wanneer hij gewonnen had, maakte hij zelf de uitslag bekend, wat ertoe leidde dat hij ook overal meedeed aan de competitie van de presentatoren. Om te voorkomen dat er ook maar één andere winnaar in de Heilige Spelen [de Olympische Spelen en een aantal andere dergelijke evenementen gingen gepaard met religieuze rituelen] in de herinnering bleef voortbestaan, of dat er waar dan ook een spoor van het zou overblijven, gaf hij opdracht al hun beelden en portretten omver te halen, met de haak weg te slepen en in het riool te werpen.

Dergelijke zaken komen we tegenwoordig nog niet eens in het wielrennen tegen. Gelukkig won Nero ook zelf nog een onderdeel: het wagenrennen. Suetenius legt uit hoe (Nero 24):

Hij werd tijdens de race uit de wagen [van zijn tienspan]  geslingerd en weer teruggezet, maar voor het einde gaf hij op, omdat hij het niet vol kon houden, wat overigens niet verhinderde dat hij de prijs won.