Hoe een octopus het einde betekende

Eergisteren hebben we gezien dat de Griekse filosoof Diogenes van Sinope (404 - 323 v.Chr.) naast een doelwit voor boogschutters ging zitten. De boogschutter die in de buurt aan het oefenen was, zei ik, moest weggelopen zijn. Diogenes is namelijk niet omgekomen door een pijl van deze goedbedoelende amateur. Volgens Diogenes Laërtius (3e eeuw n.Chr.) werd de filosoof bijna 90 jaar en stierf niet van ouderdom. Er zijn een aantal versies van zijn dood die de biograaf noemt. Twee daarvan hebben met een octopus te maken en een andere is helemaal in character. Diogenes Laërtius somt ze op (Diogenes van Sinope 76-77)

Diogenes zou bijna negentig jaar geweest zijn toen hij stierf. Aangaande zijn dood zijn er verschillende berichten. Eén daarvan is dat hij stierf door koliekpijnen die hij opgelopen had bij het eten van een rauwe octopus en dat hij zo zijn einde vond. Een andere is dat hij vrijwillig stierf door zijn adem in te houden [... door zijn lip stevig tegen zijn tanden dicht te houden...]. Een andere versie is dat hij, terwijl hij een octopus over de honden probeerde te verdelen, zo hard in de pees van zijn voet was gebeten, dat het zijn dood veroorzaakte.

Een opmerkelijke dood voor een opmerkelijke man en zeker niet een man waar we nu over uitgesproken zijn.

Boekentip voor vandaag:
Diogenes Laërtius, Lives of Eminent Philosophers II

Weinig geduld voor prutsers

We zijn hem eerder tegengekomen, Diogenes van Sinope (404 - 323 v.Chr.), de vreemdste filosoof uit de Oudheid. Hij had zo zijn eigen manier om naar de wereld te kijken. Simpel gezegd: niets maakte hem wat uit. Door zijn houding werd hij populair, maar toch vooral als merkwaardige man. Het feit dat Alexander de Grote de moeite nam hem te bezoeken en te woord te staan, spreekt boekdelen.

Ook beledigen was geen probleem voor Diogenes. Een naamgenoot van hem, de Griekse filosofenbiograaf Diogenes Laërtius (3e eeuw n.Chr.) vertelt hoeveel geduld de filosoof had met prutsers (Diogenes van Sinope 68):

Toen hij een slechte boogschutter zag, ging hij naast het doelwit zitten met de woorden: "zodat ik niet geraakt word."

Dit moet voor de arme boogschutter reden geweest zijn om maar wat anders te gaan doen, lijkt me.

Boekentip voor vandaag:
Diogenes Laërtius, Lives of Eminent Philosophers II

Wat Diogenes tegen Obama zou zeggen

Iedereen vraagt zich wel eens af wat hij of zij zou zeggen als hij of zij iets mocht vragen aan een grote wereldleider. Wat zou je zeggen tegen Obama of Ban Ki Moon als je hem één vraag mocht stellen? Vermoedelijk iets idealistisch of iets met beleid of politiek. Wat kan zo'n wereldleider voor je betekenen?

De cynische filosoof Diogenes van Sinope (404 - 323 v.Chr.) kreeg de kans om te zeggen wat hij wilde zeggen tegen de grote wereldleider van zijn tijd, Alexander de Grote (356 - 232 v.Chr.). Deze grote wereldleider (of eigenlijk moest hij dat nog worden) kwam oog in oog te staan met de filosoof die zat te relaxen in de zon in Korinthe en Alexander zocht hem op omdat hij niet zelf langs kwam. De Griekse biograaf Plutarchus (±46 - minstens 120 n.Chr) vertelt (Alexander 14.3-4):

Maar omdat die filosoof niet in het geringste omkeek naar Alexander en verder ging met het genieten van zijn vrije tijd in de buitenwijk Craneion, ging Alexander er zelf heen om hem te zien; en hij vond hem liggend in de zon. Diogenes kwam een beetje overeind toen hij zoveel mensen naar hem toe zag komen en richtte zijn ogen op Alexander. Toen de koning hem aansprak met begroetingen en hem vroeg of hij iets wilde, zei Diogenes "Ja, ga een beetje uit mijn zon staan."

Alexander was hiervan zo onder de indruk dat hij zich naar zijn gevolg liet ontvallen: "Als ik Alexander niet was geweest, dan zou ik Diogenes zijn." (Plutarchus, Alexander 14.5). Ik stel me zo voor dat Obama ook zo over mij denkt.

Hij moest iets doen

Een aantal weken geleden kwam de Griekse filosoof Diogenes van Sinope an eens aan bod. Deze man, die leefde in een ton, wordt gezien als één van de bekendste cynici. Die stonden op hun beurt bekend om hun merkwaardige gedrag. De Romeinse satirist Lucianus (±120 - ±180 n. Chr.) vertelt over de reactie van deze filosoof op de berichten dat vijandige legers in aantocht waren. Iedereen repte zich om voorbereidingen te treffen op de op hande zijnde oorlog. Lucanius vertelt (Hoe word ik een goede historicus 3):

Diogenes zag het [het werk van de anderen] aan, en omdat hij niets te doen had (niemand vroeg hem of hij ook mee wilde helpen) knoopte hij geestdriftig de gordel van zijn filosofenmantel vast en begon de ton waarin hij woonde de Kornoeljeheuvel op en ook weer af te rollen.Toen een van zijn vrienden vroeg: "Waarom doe je dat, Diogenes?", zei hij: "Ik rol die ton de heuvel op en ook weer af, want ik wil niet dat de mensen denken dat ik als enige niets uitvoer terwijl alle anderen zo druk bezig zijn."

Nobel streven.

We zijn geplukte kippen

Twee maanden geleden kwam de definitie van een staatsman in één van de dialogen van Plato (± 427 - 347 v.Chr.) aan bod. Ik brak het verhaal daar af toen de al ingewikkelde definitie nog verder uitgewerkt werd. Dit is een bronnenblog, geen diep filosofisch verhaal. Vandaag komt een andere filosoof aan bod, misschien wel de merkwaardigste van allemaal, Diogenes van Sinope (404 - 323 v.Chr.), een tijdgenoot van Plato. Diogenes is de bekendste exponent van wat het cynicisme en hij leefde volgens de overlevering in Athene in een ton.


Een andere Diogenes, Diogenes Laërtius (vermoedelijk uit de 3e eeuw n.Chr.) heeft veel biografieën van antieke filosofen gepubliceerd en laat daarmee rare voorvallen niet onvermeld. Dat maakt zijn werk een dankbare bron als je op zoek bent naar interessante stukjes. Diogenes van Sinope komt in een filosofische discussie terecht. Laërtius vertelt (Levens van eminente filosofen VI.2.40):

Plato definieerde de mens als een dier, met twee benen en zonder veren, en hij kreeg daarvoor de handen op elkaar. Diogenes plukte een kip en bracht deze in de collegezaal binnen met de woorden: "Hier is de mens van Plato." Als gevolg daarvan werd aan de definitie uitgebreid met "met brede nagels."

Zo komen we verder!